Devlet politikaları, özel şirketler, kaçak işletmeler... Maden kazaları kader değil « Haberler UşakHaberler Uşak

4 Şubat 2023 - 04:42

Devlet politikaları, özel şirketler, kaçak işletmeler… Maden kazaları kader değil

Zonguldak’taki kaçak maden ocaklarında uzmanların iddialarına nazaran 4 bine yakın insan çalışıyor. Kentte nüfusun ve işsizliğin artması, bu ocakların kapatılmasının önüne kapatan pürüzlerden birini teşkil ediyor. Devlet kâfi tedbiri almıyor …

Son Güncelleme :

17 Ocak 2023 - 6:36

10 views
Devlet politikaları, özel şirketler, kaçak işletmeler… Maden kazaları kader değil

Devlet siyasetleri, özel şirketler, kaçak işletmeler… Maden kazaları mukadderat değil

Zonguldak’taki kaçak maden ocaklarında uzmanların varsayımlarına nazaran 4 bine yakın insan çalışıyor. Kentte nüfusun ve işsizliğin artması, bu ocakların kapatılmasının önüne kapatan mahzurlardan birini teşkil ediyor.

Devlet kâfi tedbiri almıyor

Medyascope’tan İbrahim Yayan‘ın haberine göre, TMMOB Maden Mühendisleri Odası Zonguldak Şube Lideri Çağlar Öztürk şunları söyledi:

“Bizzat devletin en üst seviye yöneticilerin, burada yapılan toplantılarda ağızlarından duydum. Kaçak madenlerin kapatılmasının, çalışamaz hale getirilmesinin kentte toplumsal problemlere yol açacağını, burada yaşananlara daha farklı yaklaşmak gerektiğini söz ediyorlar. Yani, burada bile bile lades var.”

28 yıldır Zonguldak’ta gazetecilik yapan Mustafa Özdemir’e nazaran devlet kaçak madenlerin yerlerini biliyor lakin aktif bir uğraş yürütmüyor:

“Zaman vakit bu kaçak ocaklar bombalamayla kapatılıyor, girişine iki tahta çakılıp mühür vuruluyor lakin sonraki gün bunları söküp tekrar ocağa çalışmaya giriyorlar.”

Çalışana verilen eğitimler yetersiz

Kanunlara nazaran TTK’nın imtiyaz alanlarında faaliyet sürdüren maden işletmelerindeki çalışanların eğitimleri, iş yeri sahibi olan işletmeci firmalara ilişkin. Lakin özel maden şirketi işletmecileri bu eğitimleri önemsemiyor. Araştırmacı Nurhal Çelik’e nazaran maden ocaklarında verilen eğitim yüzeysel:

“Eğitimler, çalışma saatinin dışında personelin esasen yorgun olduğu, vardiyası bittikten sonra eğitim veriliyor. Bu eğitimler bir şuur aşılamadan fazla ekipman tanıtmaktan öteye gitmiyor. Beşerler eğitimi alırken neyi neden yaptığını bilmiyor. Bu usul büsbütün yanlış ve kazaların yaşanmasındaki en kıymetli sebeplerden biri. Siyaset üreticiler bu eğitimleri tekrar tasarlamalı.”

İş güvenliğine kıymet verilmiyor

Çelik’e nazaran özel kesim, güvenlik tedbirlerini bir yük olarak görüyor:

“İşveren, çalışanın güvenlik tedbirlerini maliyet kalemi olarak görüyor. Bu sebeple yüzeysel yapıyor. Daha az personel istihdam ediyor ve daha az iş sıhhati güvenliği tedbiri alıyorlar. Personellere daha ucuz ekipman alıyorlar. Hatta emekçilerden kendi kıyafetlerini almasını isteyenler var.”

Çağlar Öztürk de özel bölümün iş güvenliğini masraf olarak gördüğünü düşünenlerden:

“Ekipmanda sırf bir firma yarı mekanize sisteme geçti. İş güvenliğini masraf gören rödovansçıların ocaklarında kaza olmaması bazen mucize. Her sahanın iş güvenliği uzmanı vardır ancak kimi alanlara bakan uzmanlar İstanbul’dan iş güvenliği uzmanlığı yapıyorlar. Bir de diploma kiralayan iş güvenliği uzmanları var. Bunun hemen önüne geçilmeli. Ben özel kesimdeyken bir gün patrona dedim ki ‘sondaj makinası al. Sondaj makinasız bu alanda ilerleme yapamazsın, insan öldürürsün. O da bana ‘Ne yapacaklar? Sondaj makinasıyla delip birbirlerine mi bakacaklar?’ diye alay ediyordu. Devlet bu masrafları şirketlere yüklemek istemiyor.”

Yüksel’e nazaran, maden ocaklarında çalışan iş güvenliği uzmanlarının mesleksel bağımsızlığı olmuyor. Ocaklarda gördüğü sorunları raporlayan birçok uzmanın iş akdinin sonlandırıldığını belirten Yüksel patronların, ekonomik faaliyeti olumsuz etkileyecek uygulamalara müsaade vermediğini söyledi.

İsmini vermek istemeyen bir özel maden işletmecisi ise, “Denetleme öncesi madenlerini kapatıp denetlemeden sonra açan şirketler var” dedi.

TTK ziyan ediyor, şirketler kârda

TTK’nın bilançolarına baktığımızda uzun müddettir ziyan eden bir kurum olduğu görülüyor. 2019’de ziyanı 1 milyar lirayı geçen TTK, 2020’de 1.2 milyar lira, 2021’de ise 1.5 milyar lira ziyan etti.

Ocaklarda iş güvenliğine dikkat edilmemesi, az sayıda personelle çalışma ve personellerin maaşlarında yapılan kesintiler özel şirketlerin kâr etmesinin esas sebepleri ortasında yer alıyor.

TTK’dan emekli maden emekçisi Ahmet Öztürk’e nazaran, kayıt dışı kömür üretimi özel dalın kâr etmesindeki en kıymetli sebeplerinden biri:

“Rödovansçılarda önemli manada kayıt dışı üretim var. Başta vergi maliyetleri olmak üzere çok kıymetli avantajlara sahipler ve TTK’ya nazaran çok daha yüksek kotlarda çalışıyorlar. Yüksek kotlardan çalıştıktan sonra ocağı kapatıp bir başka ocağa geçebiliyorlar. Hasebiyle bu tarafıyla de maliyetleri düşüktür. Özel kesim dinamizmi, düşük fiyat siyasetleri ve iş güvenliği masraflarından kısması sebebiyle önemli kar oranlarına ulaşabiliyor.”

Öztürk, kelamlarının devamında TTK’nın bir ekonomik işletme hüviyetinin olmadığını söyledi:

TTK’da iş güvenliği harcamalarının daha fazla olduğunu söyleyen Öztürk, bunun sebebini şu halde açıkladı:

“Son çıkan kanunla iş güvenliği sebebiyle ortaya çıkacak ziyan ve tazminatların işin müsebbibi bireylere rücu edilmesi kelam konusu. Hasebiyle TTK’da yönetici konumundaki şahıslar tazminat davasıyla karşı karşıya kalmamak için iş güvenliği problemine özel bölümden daha fazla dikkat eder. Lakin kurumda liyakatın yok edilmiş olması, jenerasyondan jenerasyona aktarılan bilgi bağının koparılması, erken yaşta tecrübeli madencilerin emekli olması önemli iş güvenliği meselelerinin ortaya çıkmasına sebep oldu. Üretim odaklı bir çalışmadan daha çok gündelik siyasetin gereksinimlerini karşılamaya dönük çalışıyorlar. Giderek daraltılan, küçültülen bir kurum olan TTK, bu sebeple yatırım da yapamamaktadır. Tüm bunlar üst üste gelince TTK kaynak tüketen bir kurum haline gelmiştir.”

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.