İran kalkışmasında etkileri var mı? Kim bu muhalif örgütler « Haberler UşakHaberler Uşak

1 Aralık 2022 - 06:10

İran kalkışmasında etkileri var mı? Kim bu muhalif örgütler

İran kalkışmasında tesirleri var mı? Kim bu muhalif örgütler İran’da yaşananlar evvelkilerden hem kapsamı hem de mühleti açısından epey farklı …

Son Güncelleme :

09 Kasım 2022 - 11:36

10 views
İran kalkışmasında etkileri var mı? Kim bu muhalif örgütler

İran kalkışmasında tesirleri var mı? Kim bu muhalif örgütler

İran’da yaşananlar evvelkilerden hem kapsamı hem de mühleti açısından epey farklı, görülebileceği üzere. Özgürlük kalkışmasında neredeyse üç ay dolmak üzere. Ülkede rejimin artık yönetemez, halkın da yönetilemez olduğu bir “milli kriz” ortamı var. Geriye dönüş, yavaşlatılsa bile, artık durdurulacak üzere değil.

Kalkışmanın topyekun bir isyana –şimdilikdönüşememesinin nedenleri ortasında ülke içindeki muhaliflerin bir ortaya gelemeyişleri de var, diğer nedenlerin yanı sıra. Bunları konuşmalı olağan lakin sanki şu “İran muhalifleri”nin kimler olduğunu nitekim biliyor muyuz? Ona da bakmak lazım. Çoğumuzun ismini bilmediğimiz değerli beş muhalif küme var ülke içinde/dışında. Bunlara, sorulduğu için söylediğimde, muhataplarımı şaşırtan Şah yanlısı küme da dahil. Ondan başlayalım o halde.

Şah Farashgard örgütü

Ülkedeki Şah yanlılarının oluşturduğu muhalif küme Farashgard (Canlanma) ismini taşıyor. ABD ile Kanada‘nın yanı sıra kimi Avrupa ülkelerinde de destekçileri var. Sürgündeki son Şah İstek Pehlevi’yi başkanları olarak görüyor küme mensupları. Laik, hem dini idareye hem de marksistlere karşı bir çizgiye sahip. Şiddet içermeyen bir aksiyon üslubunu savunan küme daha çok sivil itaatsizlik davetleriyle ismini duyurdu ülke içinde. Bugünkü örgütsel yapısı Aralık 2017 ile Ocak 2018’deki rejim tersi şovların akabinde sürgündeki tıpkı görüşe sahip kümelerin birleşmesinden doğdu. Tesirli olmadıkları söylenemez.

Halkın Mücahidleri

Türkiye’de ismi en yeterli bilinen muhalif küme tahminen de budur. Şimdilerde eşinin mevtin akabinde Meryem Recavi’nin yönettiği örgütün İran’da hatırı sayılır bir gücü var. Hem Marksist hem de İslami bedellerle karışık bir ideolojsi olan örgütün silahlı kanadı da mevcut. Humeyni öncülüğündeki Şah aykırısı “devrim”de yer alan örgüt kısa bir müddet sonra rejim tarafından düşman ilan edildi. Örgütün onu değerli kılan özelliği tüm İranlı muhalif kümeleri 1980’lerin başında İran Ulusal Direniş Kurulu ismi altında bir ortaya getirebilmesidir. Konsey’in denetimini büsbütün ele geçirince birçok bileşen buna itiraz edip ayrıldı. En kıymetli hareketlerini 1986-2003 yılları ortasında gerçekleştiren örgüt uzun müddettir İran topraklarında sabotaj hareketleri yapıyor.

İKDP: Yeniden

Halkın Mücahitleri’nden sonra tekrar yakından bildiğimiz ikinci muhalif örgüt İran Kürdistanı Demokrat Partisi (IKDP) olağan ki. Federal bir İran içinde ulusal haklarının verilmesi çabasını sürdüren küme 1945’ten beri var. Humeyni’nin “devrim”inde yer almış, lakin Kürtlerin ulusal taleplerine karşılık verilmediği için muhalif saflara geçmiş, “Devrim”den çok kısa bir müddet sonra da, Mart 1979’da başarısız bir Kürt isyanı başlatmıştı. 1990’lara kadar küçük çaplı hareketler gerçekleştiren örgütün kıymetli önderi Abdurrahim Kasımlo (tüm Kürt örgütleri içindeki en entelektüel kişilikti) 1989’da Viyana’da İran kapalı servisi casuslarınca yardımcısı ile birlikte katledildi. Yaklaşık yirmi yıl boyunca başkansız kalan örgüt 2016’da küçük çaplı hareketlerle kendini tekrar gösterdi.

Arap hakları çabası için

Çok fazla haberdar olmadığımız bir husus da İran’da yaşayan Arapların bağımsızlık talebiyle sürdürdükleri gayrettir. İran’ın güneybatısındaki Huzistan eyaletinde faaliyet gösteren Ahvaz’ın Kurtuluşu için Arap Çaba Hareketi (ASMLA) 1999’da kuruldu. 2015 yılında bölünen örgütün biri Danimarka’da oburu Hollanda’da birbirine rakip iki kolu var. İkisinin de sahip çıktığı Muhiddin Nasır Şehitler Tugayı 2005 yılından bu yana Huzistan’daki petrol, gaz tesislerine, güvenlik güçlerine, bankalara atak aksiyonları düzenliyor. Tugay 300 silahlı militana sahip.

Belucistan: Patlamaya hazır bomba

İran rejimine karşı olan, Ceyş ül Adl (Adalet Ordusu) örgütü İran’ın güneydoğusundaki Belucistan’da özerklik isteyen Selefi bir milliyetçi küme. Bir öbür kıymetli Beluci örgüt olan Cundullah’tan koptu. Kurucusu Abdülmelik Rigi’nin 2010’da idam edilmesinden sonra Cundullah”ın gerilemesi üzerine (ama şu sıralar tekrar aktif olmuştur) en etkin örgüt durumuna gelmiştir Ceyş ül Adl. Ağrılıklı olarak Belucilerin ağır olduğu yerlerde İran güvenlik güçlerine taarruzlar gerçekleştiriyor.

Yine de bu örgütlerin İran’daki kalkışmadaki rollerinin ya da tesirlerinin oranı nedir bilemem. Gayeleri, gayeleri birbirinden farklı elbette. Bugün yalnızca “özgürlük” talebiyle sokaklara çıkan halkın bu talebinin önüne kendi isteklerini koymaları halinde rejimin eline büyük koz verebilirlerdi. Ne keyifli ki bunu yapmadılar. En azından şimdilik.

Tabii, Humeyni rejiminin, başkanlarını de üyelerini de vahşice katlettiği İran Komünist Partisi Tudeh ile Marksist Halkın Fedaileri Örgütü (Fedaiyan) hala hürmetle anılan kümeler. İran içinde nicel olarak zayıf olsalar da nitel olarak çok etkililer. Tudeh ile Fedaiyan halkların kardeşliği/sosyalizm unsuruyla davrandıkları için kalkışmada yer alanların tüm talepleriyle uyumlu olan kümeler. Şayet onlar düşünsel olarak tesirli olursa özgürlük çabası gerçek manasına kavuşur.

Çünkü İran’ın parçalanma tehlikesi var. Özgürlüğü kazandıktan sonra dağılmayı Tudeh ile Fedaiyan durdurabilir.

Anlamak isteyen bu iki örgütün yazdıklarına, yayınlarına baksın.

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.